Fasciitis plantaris

Wat is de fascia plantaris?

De fascia plantaris is een peesblad dat zich ter hoogte van de voetzool bevindt. Het verbindt het hielbeen met de basis van de tenen.

De voornaamste functie van de fascia plantaris is om stabiliteit en ondersteuning te bieden aan de voetboog, maar het heeft ook een schokdempende werking. De voetboog bestaat uit meerdere beenderen en gewrichten die de vorm van de middenvoet bepalen. Wanneer wij stappen, lopen of springen, vangt de fascia plantaris mee de druk op die op dat moment vrijkomt. Hierdoor blijft de vorm van de voetboog bewaard tijdens het stappen. 

Wat is fasciitis plantaris?

Onze voeten en dus ook de fascia plantaris kunnen omwille van verschillende redenen tekens van degeneratie of achteruitgang vertonen. Hierdoor kan de kwaliteit en de opbouw van de fascia plantaris afzwakken. Er is dan sprake van fasciosis plantaris.

Door deze degeneratie van het peesblad, zal het gevoeliger zijn voor overmatige druk en scheurtjes. Bij een gezonde voet kunnen deze scheuren in de fascia plantaris hersteld worden door het lichaam. Wanneer er sprake is van overbelasting of degeneratie van de fascia plantaris, zal het lichaam deze scheuren trager of niet kunnen herstellen. Dit leidt dan tot ontstekingen en stijfheid die de term fasciitis plantaris krijgt.

Vroeger werd wel eens gesproken over de diagnose ‘hielspoor’.  Een hielspoor omschrijft men als een verkalking van de aanhechting van de fascia plantaris. Het is aanwezig is bij ongeveer 75% van de volwassenen, maar leidt meestal niet tot ontstekingen en klachten.

Inklemming van de zenuw van Baxter
Ter hoogte van de binnen- en onderzijde van het hielbeen loopt de zogenaamde zenuw van Baxter. Dit is een kleine zenuw die instaat voor het aansturen van een spier genaamd abductor digiti minimi. Deze spier zorgt voor de beweging van de kleine teen naar buiten en bevindt zich aan de buitenzijde van de voet.

Inklemming van de zenuw van Baxter kan zich voordoen ter hoogte van de hiel. Dit kan gelijkaardige symptomen geven als fasciitis plantaris, waarbij er ook pijn is aan de buitenzijde van de voet. Een fasciitis plantaris kan op zijn beurt ook aanleiding geven tot inklemming van de zenuw.

Symptomen

• Pijn ter hoogte van de aanhechting fascia plantaris op het hielbeen
• Startpijn na periode van rust, vaak pijnlijk ’s morgens
• Drukpijn in het midden van de voetzool
• Zwelling en roodheid van de hiel
• Doffe pijn aan de binnenkant van de hiel

Oorzaken

Verkorte kuitspier
Fasciitis plantaris kan veroorzaakt worden door een verkorte kuitspier. Hierbij is de kuitspier of de musculus gastrocnemius verkort. Tijdens een klinisch onderzoek zal de arts deze spier onderzoeken en nagaan of dit een oorzaak kan zijn van de fasciitis plantaris.

Loopsporten
De fascia plantaris wordt overbelast omdat je bij het lopen een grote druk uitoefent op de fascia plantaris. Dit veroorzaakt telkens scheurtjes die ontstekingen kunnen veroorzaken.

Staand beroep
Bij functies waarbij iemand lang moet staan, wordt de fascia plantaris gedurende een lange periode belast. Hierdoor krijgt de fascia plantaris niet de kans om te herstellen en ontstaan er ontstekingsverschijnselen.

Slechte schoeisel
Onder andere een te zachte zool of het dragen van hakken kan leiden tot fasciitis plantaris. De voet wordt gedurende meerdere uren nauwelijks ondersteund. Dit belast de fascia plantaris waardoor een ontsteking kan optreden.

Overgewicht
De voeten dragen het volledige lichaam. Naarmate er meer sprake is van overgewicht, dienen onze voeten het extra gewicht mee te dragen. Deze voortdurende overbelasting van de fascia plantaris kan leiden tot een ontsteking.

Plat- of holvoeten
Bij holvoeten is de voetboog verhoogd waardoor dit de fascia plantaris kan doen verstijven, terwijl bij platvoeten de voetboog net verlaagd is en er hierdoor meer belasting van het peesblad ontstaat.

Behandeling

Stretchingsoefeningen en kinesitherapie
Stretchingsoefeningen zorgen ervoor dat zowel de kuit, de achilllespees als de fascia plantaris langer en flexibeler worden. Hierdoor zijn deze sterker en weerbaarder tegen belasting. Deze oefeningen zijn de belangrijkste niet-chirurgische behandeling die de oorzaak van een fasciitis plantaris effectief aanpakken.

Deze oefeningen kunnen thuis uitgevoerd worden. Zo nodig kan de arts een voorschrift kinesitherapie voorschrijven om deze oefeningen aan te leren en op te volgen.

Steunzolen
Een van de behandelingsmogelijkheden is het dragen van gepersonaliseerde steunzolen in de schoenen. Deze zorgen er namelijk voor dat een deel van de overbelasting van de fascia plantaris opgevangen wordt. Hierdoor krijgt deze de kans om te herstellen en kunnen de ontstekingsverschijnselen verdwijnen. Daarnaast corrigeren steunzolen een afwijkende stand van de voet of kunnen ze de biomechanica van de gewrichten verbeteren.

Bij deze behandeling is het belangrijk om de steunzolen consequent te dragen volgens de richtlijnen van de arts gedurende de volledige periode. Indien dit niet gebeurt, zal de fascia plantaris geen kans krijgen om te herstellen.

Wat indien deze initiële behandelingen niet werken?

Het overgrote deel van patiënten met fasciitis plantaris krijgt de klachten onder controle met steunzolen en stretchingtherapie. Bij blijvende last na drie maanden dringt een herevaluatie door de arts zich op.

Dan kunnen volgende therapieën door uw arts voorgesteld worden.

Infiltratie met corticosteroïd
Cortisone heeft een ontstekingsremmende werking en remt het afweersysteem af. De arts kan een inspuiting rechtstreeks ter hoogte van de fascia plantaris geven. Let wel, deze inspuiting heeft geen invloed op de uiteindelijke genezing van een fasciitis plantaris. Ze kan gegeven worden om opstoten van ontsteking en pijn onder controle te brengen. Deze behandeling kan eventueel herhaald worden.

ESWT (Extracorporal Shock Wave Therapy)
Door middel van schokgolftherapie worden er korte, intense geluidsgolven gericht op de plaats van de ontsteking. ESWT werkt pijnstillend en het bevordert het herstel van de pees.

Uit studies blijkt dat dit 50% kans geeft op vermindering van de klachten.

PRP (PlaatjesRijk Plasma)
Bij PRP zal er een kleine hoeveelheid bloed genomen worden bij de patiënt. Hieruit worden via een verwerkingsmethode de bloedplaatjes geïsoleerd. Bloedplaatjes bevatten een zeer grote hoeveelheid groeifactoren, die de heling van pezen kunnen bevorderen.

Hoewel laboratoriumstudies een goed effect hiervan aantonen en er een aantal studies gunstige resultaten weergeven over PRP inspuitingen bij patiënten met fasciitis plantaris, kunnen we op dit moment nog geen duidelijke prognose geven omtrent de kans op succes van deze behandeling.  

MRI
Bij twijfel kan de arts voorstellen om bijkomend een MRI-onderzoek te laten uitvoeren. Dit onderzoek kan een bijkomende pathologie uitsluiten en de ernst van de aantasting van de pees nagaan. Via een MRI-scan kan de arts ook een eventuele inklemming van de zenuw van Baxter vaststellen. Op de beelden ziet de arts dan dat de abductus digiti minimi meer vetcellen heeft dan normaal, wat een teken is dat de spier verzwakt is.

Wat bij blijvende last?

90 tot 95% van de patiënten met een fasciitis plantaris geneest hiervan zonder de noodzaak van een heelkundige ingreep. Indien voorgaande behandelingen echter niet werken, zal de arts samen met jou bekijken of er toch noodzaak bestaat tot het uitvoeren van een heelkundige ingreep.

Barouk release
Bij deze ingreep wordt de verkorte posterieure keten behandeld. Door middel van een kleine incisie 1 cm onder de kniekuil, zal de arts een insnijding maken van 4 cm in het spieromhulsel van de spierbuik. (meer info)

Steindler release
Bij deze ingreep zal de fascia plantaris gedeeltelijk doorgesneden worden ter hoogte van de aanhechting aan het hielbeen. Bijkomend gaat de arts ervoor zorgen dat de zenuw van Baxter vrij wordt gemaakt waardoor deze zijn functie kan hervatten. Bij aanwezigheid van een prominente calcificatie kan deze mee worden gereseceerd.